Do mojego biura zwrócili się mieszkańcy Aleksandrowa Kujawskiego i okolic, skarżąc się na powtarzające się uciążliwości zapachowe, wzmożony ruch pojazdów ciężarowych oraz sposób wykorzystywania terenu związanego z obsługą Zakładu Recyklingu Biologicznego Best Polymers Group S.A. przy ul. Parkowej 47 w Aleksandrowie Kujawskim. Niniejsza interwencja dotyczy zakresu właściwości Burmistrza i Gminy Miejskiej Aleksandrów Kujawski: umowy dzierżawy działki nr 335, kontroli gminnej oraz bezpieczeństwa drogi dojazdowej.
Nie przesądzam w niniejszym piśmie, że wszystkie zarzuty mieszkańców są potwierdzone. Z dostępnych materiałów wynika jednak, że problem nie ma wyłącznie charakteru subiektywnego. WIOŚ w toku kontroli prowadzonej od 12 czerwca do 10 września 2025 r. potwierdził, że w dniach 12 czerwca, 27 czerwca i 11 lipca 2025 r., w godzinach pracy zakładu, zapach odpadów z kompostowni wykraczał poza teren zakładu, a 16 lipca 2025 r. stwierdzono zanieczyszczenie powierzchni gleby odpadami tworzyw sztucznych poza terenem zakładu. Urząd Marszałkowski wzywał następnie spółkę do podjęcia działań ograniczających uciążliwość zapachową do terenu zakładu. Równocześnie mieszkańcy nadal dokumentują uciążliwości, w tym w raporcie „Mapa Odoru” za okres 19 marca – 11 kwietnia 2026 r., obejmującym 464 zgłoszenia, w tym 358 zgłoszeń silnych lub bardzo silnych.
Znaczenie działki nr 335 i umowy dzierżawy
Z rekonstrukcji przebiegu obrad Rady Miejskiej wynika, że przedmiotem uchwały była zgoda na 20-letnią, bezprzetargową dzierżawę działki nr 335 o powierzchni 0,7542 ha, stanowiącej własność Gminy Miejskiej Aleksandrów Kujawski. Działka miała zostać wydzierżawiona Best Polymers Group S.A. jako zaplecze magazynowo-techniczne lub logistyczne dla projektowanego Zakładu Recyklingu Biologicznego na sąsiedniej działce nr 336.
W toku tej dyskusji już wówczas pojawiały się zastrzeżenia dotyczące 20-letniego okresu dzierżawy, dojazdów, około 20 tirów dziennie, wpływu na mieszkańców, alternatywnej trasy przejazdu, ekspertyz środowiskowych i zdrowia mieszkańców. Zgodnie z rekonstrukcją obrad wskazywano, że umowa ma zawierać „bezpieczniki”, warunki dzierżawy, zasady rozwiązania i wypowiedzenia, a dzierżawa — w odróżnieniu od sprzedaży — miała pozostawić gminie realny wpływ na korzystanie z terenu.
W obecnej sytuacji konieczne jest więc wykazanie, jakie konkretne mechanizmy kontrolne i sankcyjne zostały wprowadzone do umowy dzierżawy i czy gmina korzysta z nich w praktyce. Jeżeli działka gminna miała być instrumentem kontroli nad zapleczem inwestycji, mieszkańcy mają prawo oczekiwać informacji, w jaki sposób ta kontrola jest wykonywana.
Kontrola gminna i działania Burmistrza
Z notatki służbowej z 22 sierpnia 2024 r. wynika, że już w sierpniu 2024 r. do Urzędu Miejskiego wpływały skargi dotyczące intensywnych i uciążliwych zapachów oraz wzrostu ruchu pojazdów ciężarowych. W notatce opisano spotkania z przedstawicielem Best Polymers Group S.A. oraz wizję lokalną na ul. Zielona Aleja, ul. Parkowej i na terenie zakładu. Podczas wizji na ul. Parkowej wskazano, że po przesunięciu ogrodzenia szerokość drogi w najwęższym miejscu będzie wynosić 3,20 m. Na terenie zakładu zaprezentowano barierę antyodorową, a w powietrzu unosił się zapach kiszonki.
W tej samej notatce odnotowano propozycje przedstawiciela spółki, m.in. transport przez las z pominięciem miasta, przedłużenie i całodobową pracę bariery antyodorowej, ograniczenie otwierania boksów, dostawy w określonych godzinach, zakaz parkowania samochodów ciężarowych w mieście, codzienną kontrolę bariery i kierunku wiatru, minimalizację prac przy wietrze w stronę osiedla oraz ewentualny remont drogi wewnętrznej. Notatka wskazuje także, że Burmistrz zaproponował spotkanie z mieszkańcami, ale przedstawiciel spółki nie wyraził zgody.
Z materiałów sprawy wynika ponadto, że w lipcu 2025 r. Urząd Miejski informował mieszkankę, iż kontrola urzędu dotycząca badań wód podziemnych została uniemożliwiona, ponieważ spółka powołała się na aktualnie prowadzoną kontrolę WIOŚ. Taka sytuacja wymaga wyjaśnienia, ponieważ organ gminny nie powinien poprzestawać na nieudanej próbie kontroli, jeżeli sprawa dotyczy potencjalnego oddziaływania instalacji na mieszkańców i środowisko.
Droga dojazdowa i bezpieczeństwo mieszkańców
Problem ruchu ciężarowego jest odrębnym, samodzielnym zagadnieniem. W piśmie z 19 maja 2025 r. Urząd Miejski zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Aleksandrowie Kujawskim o zainteresowanie się przekraczaniem prędkości przez pojazdy ciężarowe na ul. Parkowej oraz drodze wewnętrznej prowadzącej m.in. do oczyszczalni ścieków i kompostowni. Urząd wskazał brak chodników, konieczność korzystania z jezdni przez pieszych, ograniczenie prędkości do 20 km/h, niestosowanie się kierowców tirów do ograniczeń oraz drgania negatywnie wpływające na komfort życia mieszkańców.
Z pisma Urzędu Miejskiego z 25 września 2024 r. wynika także, że urząd nie posiadał dokumentu w rodzaju certyfikacji dopuszczającej ul. Parkową do ruchu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. Mieszkańcy wskazują natomiast, że miejscowy plan przewidywał drogę dojazdową o minimalnej szerokości 10 m, podczas gdy rzeczywisty dojazd jest znacznie węższy i korzystają z niego pojazdy ciężkie obsługujące zakład. Wymaga to jednoznacznej odpowiedzi gminy jako gospodarza terenu i podmiotu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo mieszkańców.
Znaczenie orzecznictwa i praktyki organów
Powołane poniżej orzeczenia i decyzje nie przesądzają rozstrzygnięcia w sprawie Aleksandrowa Kujawskiego. Wskazują jednak standard działania organów w sprawach odorów, warunków życia i dowodzenia uciążliwości: brak powszechnej ustawy antyodorowej nie oznacza, że organy mogą ograniczać się do stwierdzenia, że „nie ma norm zapachowych”.
Sąd Najwyższy w wyroku z 2 czerwca 2016 r., sygn. I CSK 533/15, wskazał, że immisją pośrednią mogą być m.in. hałas i zapachy, a ocena przekroczenia przeciętnej miary zależy od przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 28 lipca 2015 r., sygn. I ACa 448/14, zaakceptował ocenę, że nadmierne odory docierające do nieruchomości mieszkalnej mogą utrudniać normalne funkcjonowanie rodziny mimo posiadania przez zakład decyzji administracyjnych. Ma to znaczenie również dla gminy jako właściciela dzierżawionego terenu: formalna legalność instalacji nie zwalnia z weryfikacji realnego wpływu działalności na mieszkańców i z wykorzystywania narzędzi umownych oraz kontrolnych.
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w wyroku z 14 marca 2019 r., sygn. II Ca 116/17, podkreślił, że zapach nie musi występować stale, aby mógł zostać uznany za immisję przekraczającą przeciętną miarę; znaczenie mają częstotliwość, intensywność, warunki miejscowe i materiał dowodowy. Dlatego kontrola gminna nie powinna ograniczać się do jednorazowego sprawdzenia w przypadkowym momencie, lecz uwzględniać godziny pracy zakładu, zgłoszenia mieszkańców, kierunek wiatru, etapy procesu technologicznego i realne możliwości korzystania z domów, ogrodów oraz drogi.
W sprawie instalacji MBP Radiowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 kwietnia 2017 r., sygn. IV SA/Wa 312/17, wskazał prewencyjny charakter art. 364 Prawa ochrony środowiska, potrzebę szerokiego rozumienia zdrowia oraz badania skutków skumulowanych całej działalności. Kierunek ten został utrzymany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lutego 2018 r., sygn. II OSK 2524/17. W tej samej sprawie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 7 czerwca 2018 r. wstrzymał użytkowanie instalacji, korzystając m.in. z ustaleń organoleptycznych, skarg mieszkańców i opinii medycznych. Wniosek dla organu lokalnego jest praktyczny: skargi mieszkańców, dane meteorologiczne, oględziny i dokumenty medyczne nie mogą być z góry traktowane jako pozbawione znaczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2019 r., sygn. II OSK 1097/17, podkreślił, że przeciwdziałanie odorom musi być uwzględniane w indywidualnej ocenie przedsięwzięcia. Z kolei decyzja Wójta Gminy Strawczyn z 4 lipca 2023 r., znak RRIP.6220.1.2022, pokazuje, że w sprawach uciążliwości zapachowej możliwe jest żądanie analizy odorowej, odniesienia do progów wyczuwalności, graficznego pokazania zasięgu oddziaływania i oceny długotrwałego narażenia. To istotne także dla Burmistrza jako organu dysponującego dokumentacją decyzji środowiskowej i prowadzącego własne czynności kontrolne w zakresie właściwości gminy.
Jednocześnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 października 2024 r., sygn. II SA/Gl 570/24, wskazano granicę ochrony opartej wyłącznie na ogólnej obawie i proteście społecznym. Tym bardziej konieczne jest obecnie zebranie i uporządkowanie konkretnego materiału dowodowego: umowy dzierżawy, protokołów kontroli, dokumentacji drogi, danych o ruchu ciężarowym, zgłoszeń mieszkańców, korespondencji z Policją, WIOŚ i spółką oraz informacji o rzeczywistym wykorzystaniu działki nr 335.
Wnioski i pytania
W związku z powyższym, działając w trybie interwencji poselskiej, wnoszę o podjęcie działań oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Proszę o przekazanie kopii pełnej umowy dzierżawy działki nr 335 zawartej z Best Polymers Group S.A., wraz ze wszystkimi aneksami, załącznikami, protokołami przekazania terenu, mapami, załącznikami graficznymi i ewentualną korespondencją dotyczącą zmiany sposobu korzystania z tej działki.
2. Proszę o wskazanie, jaki dokładnie cel dzierżawy działki nr 335 wpisano do umowy oraz czy cel ten obejmuje plac manewrowy, drogę technologiczną, postój pojazdów ciężarowych, magazynowanie, załadunek, rozładunek lub jakiekolwiek czynności związane z gospodarką odpadami.
3. Czy umowa dzierżawy zawiera „bezpieczniki”, o których mowa była podczas prac Rady Miejskiej, w szczególności prawo wypowiedzenia, kary umowne, obowiązek usunięcia naruszeń, obowiązek naprawienia szkód, ograniczenia godzin korzystania z terenu, ograniczenia ruchu ciężarowego, obowiązek korzystania z określonej trasy albo zakaz prowadzenia czynności uciążliwych dla mieszkańców?
4. Jeżeli umowa zawiera takie mechanizmy, proszę wskazać, które z nich zostały dotychczas użyte, kiedy, z jakim skutkiem i w związku z jakimi naruszeniami lub zgłoszeniami mieszkańców.
5. Jeżeli umowa nie zawiera takich mechanizmów, proszę wyjaśnić, dlaczego nie zostały one wpisane mimo zapowiedzi z etapu procedowania uchwały i mimo wskazywanych już wtedy obaw dotyczących dojazdów, odorów i wpływu na mieszkańców.
6. Czy Gmina Miejska Aleksandrów Kujawski przeprowadziła kontrolę faktycznego sposobu korzystania z działki nr 335 po rozpoczęciu działalności zakładu? Proszę wskazać daty kontroli, osoby kontrolujące, zakres czynności, ustalenia, dokumentację fotograficzną i ewentualne zalecenia.
7. Czy Burmistrz zweryfikował zarzuty mieszkańców, że działka nr 335 jest wykorzystywana jako funkcjonalne zaplecze instalacji odpadowej, plac manewrowy lub droga technologiczna poza zakresem decyzji i pozwoleń dotyczących działki nr 336? Jeżeli tak, proszę przedstawić wyniki weryfikacji; jeżeli nie, proszę wskazać termin przeprowadzenia takiej kontroli.
8. Czy Burmistrz analizował możliwość wypowiedzenia, zmiany albo ograniczenia umowy dzierżawy w związku ze zgłoszeniami mieszkańców, ustaleniami WIOŚ oraz skalą ruchu ciężarowego? Proszę wskazać wynik tej analizy i podstawę prawną lub umowną stanowiska gminy.
9. Czy propozycje przedstawiciela Best Polymers Group S.A. odnotowane w notatce służbowej z 22 sierpnia 2024 r. — w szczególności transport przez las z pominięciem miasta, dostawy w określonych godzinach, zakaz parkowania ciężarówek w mieście, minimalizacja prac przy wietrze w stronę osiedla i ewentualny remont drogi wewnętrznej — zostały w jakikolwiek sposób sformalizowane w umowie, porozumieniu, zarządzeniu, organizacji ruchu albo piśmie do spółki?
10. Jeżeli powyższe propozycje nie zostały sformalizowane, proszę wyjaśnić, dlaczego gmina poprzestała na ustaleniach ze spotkania, mimo że dotyczyły one uciążliwości zgłaszanych przez mieszkańców i bezpieczeństwa drogi.
11. Czy po odmowie udziału przedstawiciela spółki w spotkaniu z mieszkańcami Burmistrz zorganizował takie spotkanie w innym terminie, z udziałem organów kontrolnych lub bez spółki? Proszę przekazać protokoły, notatki albo informację o planowanym terminie spotkania.
12. Proszę o wskazanie wszystkich kontroli, oględzin, wizji lokalnych i czynności sprawdzających przeprowadzonych przez Urząd Miejski od sierpnia 2024 r. w związku z funkcjonowaniem zakładu, działką nr 335, uciążliwością odorową, ruchem ciężarowym albo drogą dojazdową.
13. Czy Burmistrz przeprowadził albo planuje przeprowadzić kontrolę w trybie art. 379 Prawa ochrony środowiska, obejmującą przestrzeganie przepisów ochrony środowiska w zakresie właściwości gminy, a także żądanie od spółki dokumentów, informacji i wyjaśnień? Jeżeli tak, proszę wskazać zakres i termin; jeżeli nie, proszę podać przyczynę.
14. Czy Burmistrz rozważał zastosowanie albo zainicjowanie środków z art. 362–363 Prawa ochrony środowiska, ewentualnie przekazanie sprawy organowi właściwemu do wydania decyzji nakazującej ograniczenie oddziaływania lub przywrócenie środowiska do stanu właściwego? Proszę o przedstawienie stanowiska prawnego gminy.
15. Proszę wyjaśnić, dlaczego w lipcu 2025 r. kontrola Urzędu Miejskiego dotycząca badań wód podziemnych miała zostać uniemożliwiona z powołaniem się przez spółkę na trwającą kontrolę WIOŚ. Czy sporządzono protokół lub notatkę z tej sytuacji, czy ponowiono kontrolę i czy wyciągnięto jakiekolwiek konsekwencje wobec spółki?
16. Czy Urząd Miejski prowadzi rejestr zgłoszeń mieszkańców dotyczących odorów, ruchu ciężarowego, drgań, bezpieczeństwa pieszych i zanieczyszczeń związanych z zakładem? Jeżeli tak, proszę przekazać zestawienie zgłoszeń z datami, sposobem załatwienia i organem, do którego je przekazano.
17. Jakie działania podjął Burmistrz po kolejnych przekazaniach zgłoszeń mieszkańców przez GIOŚ do WIOŚ, Marszałka i Burmistrza? Proszę wskazać konkretne czynności, a nie tylko informację o przekazaniu sprawy według właściwości.
18. Proszę wskazać status prawny, właściciela i zarządcę ul. Parkowej oraz drogi wewnętrznej prowadzącej do oczyszczalni ścieków i kompostowni, a także podstawę prawną dopuszczenia regularnego ruchu pojazdów ciężkich obsługujących zakład.
19. Czy gmina posiada aktualną dokumentację techniczną drogi dojazdowej, obejmującą szerokość, nośność, konstrukcję nawierzchni, promienie skrętu, mijanki, stan poboczy, odwodnienie i bezpieczeństwo pieszych? Jeżeli tak, proszę ją przekazać; jeżeli nie, proszę wskazać, czy i kiedy zostanie wykonana.
20. Jak Burmistrz ocenia zgodność faktycznego dojazdu do zakładu z informacjami mieszkańców o drodze wskazywanej w planie miejscowym jako mającej mieć minimalną szerokość 10 m, przy jednoczesnym wskazaniu w notatce urzędowej szerokości 3,20 m w najwęższym miejscu oraz braku dokumentu dopuszczającego ul. Parkową do ruchu pojazdów powyżej 3,5 t?
21. Jakie działania zostały podjęte po piśmie Urzędu Miejskiego do Komendy Powiatowej Policji z 19 maja 2025 r. dotyczącym przekraczania prędkości przez pojazdy ciężarowe, braku chodników, zagrożenia pieszych i drgań? Proszę wskazać, czy uzyskano odpowiedź Policji, ile kontroli przeprowadzono i jakie były wyniki.
22. Czy Burmistrz wystąpił do Policji, Inspekcji Transportu Drogowego albo innego właściwego organu o kontrolę masy, prędkości, oznakowania i dokumentów przewozowych pojazdów obsługujących zakład? Jeżeli tak, proszę przekazać korespondencję i wyniki; jeżeli nie, proszę wyjaśnić dlaczego.
23. Czy gmina rozważa wprowadzenie albo zmianę organizacji ruchu, w tym ograniczeń tonażowych, obowiązkowej trasy dojazdu od DK91 przez las, godzin dostaw, zakazu postoju pojazdów ciężarowych w rejonie zabudowy mieszkaniowej, dodatkowego oznakowania, progów zwalniających, urządzeń bezpieczeństwa ruchu, chodnika, pobocza lub monitoringu prędkości?
24. Czy gmina oszacowała koszty naprawy i utrzymania drogi w związku z ruchem ciężkich pojazdów do zakładu oraz czy przewidziano obciążenie spółki kosztami ponadstandardowej eksploatacji drogi, jeżeli wynika ona z obsługi zakładu?
25. Czy Burmistrz zlecił ocenę drgań, hałasu lub wpływu ruchu ciężarowego na budynki mieszkalne położone przy drodze dojazdowej? Jeżeli nie, proszę wskazać, czy taka ocena zostanie wykonana.
26. Czy Burmistrz zweryfikował zgodność nasadzeń zieleni izolacyjnej i innych zabezpieczeń wynikających z decyzji środowiskowej z faktycznym stanem terenu, w szczególności po wystąpieniu WIOŚ z 29 sierpnia 2025 r.? Proszę przekazać podstawę stwierdzenia przez Burmistrza zgodności nasadzeń z decyzją środowiskową.
27. Czy Burmistrz przygotuje, w uzgodnieniu z mieszkańcami, WIOŚ, Marszałkiem, Policją, ITD i spółką, harmonogram działań naprawczych obejmujący umowę dzierżawy, sposób korzystania z działki nr 335, kontrolę gminną i bezpieczeństwo drogi? Jeżeli tak, proszę o wskazanie terminu przedstawienia harmonogramu; jeżeli nie, proszę o uzasadnienie.
28. Jeżeli Burmistrz uznaje się za niewłaściwego do jakiejkolwiek części niniejszych wniosków, proszę o jednoznaczne wskazanie organu właściwego, podstawy prawnej takiego stanowiska oraz o przekazanie sprawy zgodnie z właściwością, z pozostawieniem mojego biura do wiadomości.
Proszę o udzielenie odpowiedzi w terminie wynikającym z art. 20 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, z załączeniem kopii dokumentów wskazanych w niniejszym piśmie. Wnoszę również o wskazanie osoby odpowiedzialnej po stronie Urzędu Miejskiego za koordynację dalszych działań w tej sprawie.