Nie dostałeś wypłaty? To nie Twój prywatny problem
Pensja za wykonaną pracę nie jest obietnicą ani uprzejmością pracodawcy. To podstawowe zobowiązanie wobec osoby, która oddała swój czas, energię i kompetencje. Dlatego w biurze posłanki Marty Stożek przygotowaliśmy praktyczny poradnik dla osób, które nie otrzymały wynagrodzenia albo usłyszały, że „pieniądze będą później”.
Poradnik zawiera osobne ścieżki dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, zlecenie, umowę o świadczenie usług albo B2B.
Dlaczego sprawa jest ważna?
To pieniądze za wykonaną pracę
Brak wypłaty oznacza, że koszt ryzyka biznesowego zostaje przerzucony na pracownika. Czynsz, rachunki, jedzenie i dojazdy nie czekają na poprawę płynności firmy.
Śmieciowe umowy utrudniają obronę
Gdy firma zastępuje etat zleceniem albo B2B, osoba pracująca może tracić urlop, dodatki, ochronę przed zwolnieniem i silniejszą pozycję w dochodzeniu wynagrodzenia.
Od 8 lipca PIP ma nowe narzędzia
Państwowa Inspekcja Pracy może skuteczniej reagować na umowy cywilnoprawne i B2B stosowane w warunkach właściwych dla stosunku pracy.
Państwo nadal nie mierzy skali problemu
Z odpowiedzi instytucji wynika, że w Polsce nie funkcjonuje spójna statystyka zjawiska kradzieży wynagrodzeń ani naruszeń płacowych, które są kradzieżą wynagrodzenia.
Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 r.
Od 8 lipca 2026 r. obowiązują przepisy wzmacniające Państwową Inspekcję Pracy w sprawach pozornych zleceń, umów o świadczenie usług i współprac B2B zawieranych zamiast umowy o pracę. Nie zmienia się sama definicja stosunku pracy — nadal liczy się to, jak praca jest wykonywana naprawdę, a nie sama nazwa umowy.
- W skardze do PIP warto opisać faktyczne warunki pracy: kto wydawał polecenia, kto układał grafik, gdzie trzeba było pracować, jak kontrolowano czas i sposób wykonywania zadań.
- PIP może badać cywilnoprawne i B2B kontrakty pod kątem etatu, zwłaszcza gdy pracujący nie ponosił realnego ryzyka gospodarczego i działał w strukturze firmy tak jak pracownik.
- Oświadczenie o „dobrowolnym wyborze” zlecenia albo B2B nie zamyka sprawy, jeżeli rzeczywiste warunki pracy odpowiadały stosunkowi pracy.
- Przy umowach trwających 8 lipca 2026 r. nowy tryb PIP może być szczególnie ważny. Przy umowach zakończonych wcześniej w poradniku wskazujemy również drogę sądową.
Skala kradzieży wynagrodzeń pozostaje niewidoczna w statystykach
Pracownicy często słyszą, że mają „poczekać”, „wykazać zrozumienie” albo „dogadać się” z firmą. Tymczasem z punktu widzenia państwa problem wciąż jest słabo widoczny, bo nie jest systemowo liczony jako osobne zjawisko.
W odpowiedzi na nasze pisma Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazało, że „nie gromadzi się danych o zjawiskach typu »wage theft« oraz dotyczących naruszeń płacowych, a także nie nadzoruje procesu ich zbierania i raportowania”. Ministerstwo odesłało sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy i Głównego Urzędu Statystycznego. Z odpowiedzi tych instytucji wynika, że także one nie prowadzą zbiorczych statystyk pokazujących skalę kradzieży wynagrodzeń wprost.
Co znajduje się w poradniku?
Plan działania
Kolejność kroków: dokumenty, dowody, wezwanie do zapłaty, PIP, sąd pracy, FGŚP, egzekucja komornicza i odpowiedzialność zarządu.
Lista dowodów
Co warto zabezpieczyć: umowy, grafiki, wiadomości, potwierdzenia przelewów, listy obecności, zdjęcia grafików i dane świadków.
Wzory pism
Gotowe pisma do uzupełnienia: wezwanie do zapłaty, skarga do PIP, pozew, wniosek o zabezpieczenie, wniosek do FGŚP i wniosek egzekucyjny.
Ścieżka dla zleceń i B2B
Osobne wskazówki dla osób, które formalnie nie miały etatu, ale faktycznie pracowały w warunkach właściwych dla stosunku pracy.
Poradnik do wykorzystania
Poniżej znajduje się pełna wersja poradnika.
Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawach pilnych, przy dużych zaległościach, upadłości lub restrukturyzacji pracodawcy warto skonsultować dokumenty z prawnikiem, organizacją związkową, społeczną inspekcją pracy albo Państwową Inspekcją Pracy.
